ای قلم سوزلرینده اثر یوخ

نمك تصفيه چگونه نمكي است؟

نمك نامي است عام كه به كلرور سديم گفته مي‌شود، كلرور سديم به صورت بلورهاي سفيد مكعبي شكل با دانه‌هاي بسيار ريز در طبيعت وجود دارد. نمك طعام محصولي است متبلور، شورمزه و بدون بو كه عمدتاً از كلرور سديم تشكيل شده است.

از آغاز تاريخ زندگي بشري كاربرد كلرور سديم به عنوان يك نوع چاشني كه به رژيم غذايي افزوده مي‌شود كاملاً روشن است و خواص ضد ميكروبي نمك و خاصيت نگهداري مواد غذايي و جلوگيري از فساد آن‌ها روشي متداول در زندگي بشر بوده است.

امروزه با توجه به شيوع بالاي بيماري‌هاي قلبي و عروقي و پرفشاري خون مصرف زياد نمك به عنوان يكي از مهم‌ترين عوامل خطر در بروز اين بيماري‌ها شناخته شده است، آمارها نشان مي‌دهد كه از هر 800 مورد مرگ و مير در كشور 300 مورد آن ناشي از بيماري‌هاي قلبي و عروقي مي‌باشد. سرانه مصرف نمك در كشور ما 15-10 گرم در روز براي هر فرد مي‌باشد كه اين ميزان بنا به توصيه سازمان‌هاي بين‌المللي بايستي به 3-2 گرم در روز كاهش پيدا كند.

نمك در طبيعت به دو صورت جامد (معادن نمك) و محلول در آب دريا وجود دارد. در نواحي مختلف ايران، معادن نمك به صورت كوه‌هاي نمك و نمك دريا ديده مي‌شوند. نمك به دست آمده از معادن، داراي ناخالصي‌هايي است كه براي سلامتي انسان بسيار مضر مي‌باشد.

ناخالصي‌هاي نمك:  

مواد نامحلول مانند شن، ماسه، خاك، گچ و مواد آلوده كننده و مواد محلول نظير سختي (كلسيم و منيزيوم) سولفات و فلزات سنگيني از قبيل سرب، جيوه، ارسنيك، كادميوم و ... مي‌باشند.

وجود اين ناخالصي‌ها در نمك مي‌تواند منجر به بروز عوارض نامطلوب در اندام‌هاي گوارشي، كليوي، كبدي و ريوي و در مواردي ايجاد مسموميت نموده، حتي باعث ممانعت در جذب آهن بدن بشود. بنابراين واحدهاي توليدكننده نمك با تجهيز سيستم تصفيه توانسته‌اند با روش تبلور مجدد (كريستاليزاسيون مجدد) ناخالصي‌هاي محلول و نامحلول موجود در نمك را حذف نمايند و نمكي كاملاً بهداشتي تحت نام «نمك تصفيه شده» تبلور مجدد را توليد و عرضه نمايند.

كليه واحدهاي توليدكننده نمك ملزم هستند نمكي بهداشتي با رعايت درجه خلوص و ديگر مشخصات آن مطابق با جدول زير توليد نمايند.

ويژگي‌هاي نمك تصفيه شده يددار

براي تصفيه نمك از ناخالصي‌هاي فيزيكي، حذف فلزات سنگين و رسيدن به نمك خالص بهداشتي مراحل زير اجرا مي‌گردد:

بخش انحلال:  

-          آسياب سنگ نمك .

-          انحلال نمك در آب و تهيه آب نمك اشباع .

-          رسوب كردن ناخالصي‌ها از طريق افزودن مواد لازم و فيلتراسيون .

-          توليد آب نمك خالص

بخش كريستاليزاسيون:

-          عمل تبخير آب نمك و تشكيل كريستال‌هاي خالص شده نمك در دستگاهي به نام كريستالايزر .

-     جداسازي كريستال‌ها از محلول آب نمك در حال جوش با استفاده از دستگاه سانتريفوژ، اسپري يدات پتاسيم و آنتي كيك (فروسيانيد پتاسيم) بعد از سانتريفوژ جهت جلوگيري از كلوخه شدن نمك در مناطق مرطوب در اين مرحله انجام مي‌گيرد.

بخش خشك كردن:

-          رطوبت گيري نمك به كمتر از 1/0 درصد .

كاربرد نمك تصفيه شده:  

-          مصارف خوراكي خانوار

-          مصارف غذايي (صنايع گوشت، كنسروسازي، نانوايي‌ها، صنايع لبني، صنايع سوسيس و كالباس و صنايع بيسكويت سازي)

-          مصارف دارويي (سرم سازي و ....)

-          مصارف دامپروري

توصيه‌هايي مهم براي استفاده از نمك تصفيه شده يددار:

-     براي اين كه با مشكل برگشت اختلالات ناشي از كمبود يد در جامعه مواجه نشويم، توصيه مي‌شود كه از نمك‌هاي يددار تصفيه شده در برنامه غذايي روزانه افراد استفاده گردد. وجود ناخالصي‌ها در نمك علاوه بر ايجاد عوارض نامطلوب باعث كاهش شوري نمك شده و در نتيجه افزايش مصرف نمك را به دنبال دارد.

-     گرچه براي پيشگيري از بيماري‌هاي قلبي و عروقي و افزايش فشارخون مصرف كم نمك توصيه شده است، اما همان مقدار كم بايد از نمك‌هاي يددار تصفيه شده باشد تا يد مورد نياز بدن را تامين نمايد و از طرفي عوارض احتمالي ناشي از وجود ناخالصي‌هايي در نمك نيز برطرف گردد.

-     نمك‌هاي تصفيه شده يددار به دليل خلوص بالا ميزان يد را بهتر و به مدت بيشتري حفظ مي‌نمايد. نمك‌هاي يددار نبايد به مدت طولاني در معرض نور خورشيد و يا رطوبت قرار گيرند چرا كه يد خود را از دست مي‌دهند، بهتر است نمك يددار در ظروف بدون منفذ پلاستيكي، چوبي، سفالي يا شيشه‌اي رنگي با سرپوش محكم نگهداري شود، همواره بايد به تاريخ مصرف نمك و وجود پروانه ساخت از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و قيد عبارت يددار تصفيه شده (تبلور مجدد) بر روي بسته بندي نمك دقت نمود.

-          حتي‌الامكان سعي شود نمك به اندازه مصرف خريداري گردد.

رعايت اين نكات مهم در سلامت تغذيه‌اي مردم اثرات جدي و هميشگي داشته و با در نظر گرفتن شيوه‌هاي صحيح زندگي مي‌تواند موجب شادابي، سلامت و بهبود تغذيه جامعه گردد.